UZAY İSTASYONUNDA YAŞAM

Uluslararası Uzay İstasyonunun (UUİ) mürettebatı arasında gerginlik tırmanıyor.


UZAY İSTASYONUNDA YAŞAM

Bir zamanlar astronotların yemeklerini ve her türlü imkanlarını paylaştıkları Uluslararası Uzay İstasyonunun (UUİ) mürettebatı arasındaki durum, Soğuk Savaş dönemini aratmıyor.

AMERİKALILAR TUVALET VE EGZERSİZ ALETLERİNİ RUSLARA KULLANDIRTMIYOR

Rus kozmonot Gennadi Padalka, Rusya'da yayımlanan Novaya Gazeta'ya yaptığı açıklamada, artık Amerikan tuvaleti ve egzersiz aletlerini kullanmalarına izin verilmediğini belirterek, paylaşmanın ortadan kalkmasının mürettebatın moralini bozduğunu kaydetti.

Sorunun UUİ'nin 2003'ten bu yana daha ticari işletilmesinden ve Moskova'nın diğer ülkelerin astronotların uzaya göndermek için para almaya başlamasından kaynaklandığını ifade eden 50 yaşındaki deneyimli kozmonot, 1998'de ilk kez uzaya çıktığını ve tüm seyahatlerinde Amerikalı meslektaşlarıyla tamamen uyum içinde çalıştığını anlattı.

ARTIK YİYECEKLER BİLE PAYLAŞMIYORLAR

Daha önce iki kez uzay seyahati yapan UUİ'nin bir sonraki komutanı olan Padalka, geçen perşembe, UUİ mürettebatına katılmadan önce Amerikalılara, zinde kalabilmek için egzersiz makinelerini kullanıp kullanamayacağını sorduğunu, kendisine önce olumlu, sonra olumsuz yanıt verildiğini söyledi.

Daha da kötüsü, yeni düzenlemeye göre Amerikalı astronot ve Rus kozmonotların kendi yiyeceklerini yemek zorunda olduğunu kaydeden Padalka, "Ayrıca bizden herkesin kendi tuvaletini kullanması da istendi" dedi.

RUSLAR UZAY TURİSTLERİNİ TAŞIMAYA BAŞLAYINCA SORUN BAŞLAMIŞ

Rus gazetesi, geçen haftaya dek sadece üç astronotun yaşadığı, ancak cumartesi Soyuz roketinin istasyonla kenetlenmesinin ardından 6 kişinin yaşamaya başladığı UUİ'de mürettebatın sayısı arttıkça sorunların daha da kötü hale geleceğini savundu.

UUİ'nin yeni mürettebatı arasında ikinci kez uzaya çıkan ve bu seyahati için 35 milyon dolar ödeyen yazılım zengini Amerikalı trilyoner Charles Simonyi de bulunuyor.

http://www.hurriyet.com.tr/dunya/11332893.asp?gid=229

Tesla rolls out new sedan

LOS ANGELES, California (CNN) -- While automakers lay off staff and shut down plants in response to the economic downturn, one automaker announced Thursday that it will open a manufacturing plant in the United States, potentially creating hundreds of jobs in the area eventually chosen.

Tesla unveils its Model S sedan, with a base price of $57,400. The manufacturing plant will be in California.Tesla Motors, maker of a high-end electric sports car, says it will build an all-electric sedan in Southern California.Thursday's announcement was made in Hawthorne, California, where Tesla unveiled the Model S sedan at a base price of $49,900, after a federal tax credit of $7,500.That's less than half the price of its first model, the Roadster.Started in 2003 and bankrolled by PayPal millionaire Elon Musk, Tesla has attracted investments from the Silicon Valley elite, among them Google founder Larry Page.It is widely believed that the Model S sedan will be built near the Space Exploration Technologies Corporation facility in Hawthorne. That aerospace company, more commonly known as SpaceX, was founded by Musk in 2002.SpaceX recently won a NASA contract to deliver cargo to the international space station when the space shuttle program is retired next year. That contract, worth $1.6 billion, was won over such industry mainstays as Boeing and Lockheed.The promise of a high-performance, all-electric vehicle became a reality with the startup's first model, the Tesla Roadster, a car with the look, speed and price tag -- a steep $109,000 and up -- that rivals other high-end, high-performance vehicles.Recently though, the economic downturn has forced Tesla to delay production of their would-be flagship Model S until 2011. They've also had to lay off more than 80 workers, which is about 25 percent of the company's staff.Nonetheless, Tesla predicts it will manufacture 20,000 Model S vehicles a year. That would make it more of a mass-market vehicle than the Roadster; only 1,200 of which are produced yearly.The company faces many challenges, the foremost of which is convincing consumers to pay almost $50,000 for an all-electric sedan when they could pay thousands less for another brand of upmarket sedan or a gas-electric hybrid.

http://www.cnn.com

Oxidizer Service

We are the leading resource for Thermal Oxidizer System Maintenance and Services.

Combustion Controls Solutions & Environmental Services was founded in 1995 with over 5,000 projects completed today. We are first and foremost engineers. So when a problem arises in your oxidizer system, CCS&ES doesn't just treat the symptoms; we engineer long-lasting solutions. Whether that means responding to shutdown or installing a new or rebuilt unit into an existing process, we are dedicated to developing and implementing the optimum engineering solution.All projects begin with a thorough engineering evaluation, followed closely by a project proposal custom tailored to encompass the concerns of your business. Upon completion of your project CCS&ES will provide detailed follow-up documentation for your future reference, including drawings and technical information specific to your project.CCS&ES incorporates the latest oxidizer technology, next-generation products, and state-of-the-art installation techniques into every engineering project we undertake. Our expertise and attention to detail guarantee project success.

http://www.oxidizerservice.com/about%20us.htm

Diagnostic System

Huntron has been developing a range of test instrumentation specifically designed for component level troubleshooting on PCA’s (printed circuits assemblies) in rework, repair, and remanufacturing.

Huntron equipments are Analog signature analyzer which uses power-off test method to troubleshoot circuit boards. A current – limited sine wave is applied across two points of an component or circuit. The resulting waveform or ‘Signature’ is displayed on the screen. By comparing the signatures of known good circuit boards to those of suspect boards, faulty nets and components can be quickly identified.

The Huntron ProTrack I enables the user to set the applied voltage, frequency and source resistance to best match the circuit characteristics and display the optimum Tracker signature. Connecting to a PC will allow for creation of complete test routines and signatures storage using Workstation software.

Huntron ProTrack Scanner
The Huntron ProTrack Scanner accessory allows the testing of components using standard IC clips and cables. This combination allows for faster testing by scanning up to 128 pins.

Huntron Tracker PXI
The Huntron Tracker PXI is designed to add component level diagnostics to your existing PXI test platform. Tracker PXI is controlled using the Huntron workstation software for test database creation and signature capture. Interfacing the Huntron TrackerPXI to test points can be accomplished manually using Huntron Microprobes or automatically when used with Huntron Robotic Prober such as Huntron Access Automated Probing station.

Electronic component

An electronic component is a basic electronic element usually packaged in a discrete form with two or more connecting leads or metallic pads. Components are intended to be connected together, usually by soldering to a printed circuit board, to create an electronic circuit with a particular function (for example an amplifier, radio receiver, or oscillator). Components may be packaged singly (resistor, capacitor, transistor, diode etc.) or in more or less complex groups as integrated circuits (operational amplifier, resistor array, logic gate etc.)


Components
Very often electronic components are mechanically stabilized, improved in insulation properties and protected from environmental influence by being enclosed in synthetic resin

Components may be Passive or Active:

Passive components are those that do not have gain or directionality. [1] In the Electrical industry they are called Electrical elements or electrical components
Active components are those that have gain or directionality, in contrast to passive components, which have neither. They include semiconductor devices and vacuum tubes (valves).

[edit] Terminals and connectors
Devices to make electrical connection

Terminal
Connector
Socket
Screw terminal, Terminal Blocks
Header
Closed

Cords
Cables with connectors or terminals at their ends

Power cord
Patch cord
Test lead

Switches
Components that may be made to either conduct (closed) or not (open)

Switch - manually operated switch
Keypad - small array of pushbutton switches
Relay - Electrically operated switch. This is a mechanical component, unlike the Solid State Relay
Reed switch - Magnetically activated switch
Thermostat - Thermally activated switch
Circuit Breaker - Over-current activated switch
Limit switch - Mechanically activated switch
Mercury switch
Centrifugal switch

Resistors
Components used to resist current.

See the Transducer section below for resistors used to sense environmental conditions (Thermistor, Photo resistor, RTD...)
See the Protection section below for resistors used for current or voltage limiting (MOV, Inrush Limiters...)
Resistor - fixed value
Resistor network - array of resistors in one package
Trimmer - Small variable resistor
Potentiometer, Rheostat - variable resistor
Heater - heating element
Resistance wire - wire of high-resistance material, similar to heating element
Thermistor - temperature-varied resistor
Varistor - voltage-varied resistor

Protection devices
Passive components that protect circuits from excessive currents or voltages

While these components technically belong to the Wire, Resistor and Vacuum classes, they are grouped here based on their use.
Active components that perform a protection function are in the Semiconductor class, below.
Fuse - Over-current protection, one time use
Resettable fuse (PolySwitch, self-resetting fuse)- Over-current protection, resettable
Metal Oxide Varistor, Surge Absorber (MOV) - Over-voltage protection. These are passive components, unlike the TVS
Inrush current limiter - protection against initial Inrush current
Gas Discharge Tube - protection against high voltage surges
Circuit Breaker - Over-current activated switch
Spark gap - two electrodes with a gap in between to create arcing
Filament lamp
GFCI or RCD

Capacitors
Components that store electrical charge in an electrical field. Capacitors are used for filtration in the electronic circuits. Capacitors in general pass changing (e.g. AC) and block unchanging (e.g. DC) voltage levels.

Capacitor - fixed capacitance
Capacitor network (array)
Variable capacitor - change the capacitance
Varicap diode - variable capacitor come diode

Magnetic (inductive) devices
Electrical components that use magnetism

Inductor, coil, choke
Variable inductor
Saturable Inductor
Transformer
Magnetic amplifier (toroid)
Ferrite impedances, beads
Motor / Generator
Solenoid
Speaker / Microphone

Networks
Components that use more than one type of passive component

RC network - forms an RC circuit, used in Snubbers
LC Network - forms an LC circuit, used in tuneable transformers and RFI filters

Piezoelectric devices, crystals, resonators
Passive components that use piezoelectric effect

Components that use the effect to generate or filter high frequencies
Crystal - Is a ceramic crystal used to generate precise frequencies (See the Modules class below for complete oscillators)
Ceramic resonator - Is a ceramic crystal used to generate semi-precise frequencies
Ceramic filter - Is a ceramic crystal used to filter a band of frequencies such as in radio receivers
Surface Acoustic Wave (SAW) filters
Components that use the effect as mechanical Transducers.
Ultrasonic motor - Electric motor that uses the piezoelectric effect
For piezo buzzers and microphones, see the Transducer class below

Power sources
Sources of electrical power

Battery - acid- or alkali-based power supply
Fuel cell - an electrochemical generator
Power supply - usually a mains hook-up
Photo voltaic device - generates electricity from light
Generator - an electromechanical power source

Transducers, sensors, detectors
Transducers generate physical effects when driven by an electrical signal, or vice-versa.
Sensors (detectors) are transducers that react to environmental conditions by changing their electrical properties or generating an electrical signal.
The Transducers listed here are single electronic components (as opposed to complete assemblies), and are passive (see Semiconductors and Tubes for active ones). Only the most common ones are listed here.
Audio (see also Piezoelectric devices)
Microphone - Magnetic, electrostatic (capacitive), piezoelectric and others. Convert audio to electrical signal
Loudspeaker - Magnetic or piezoelectric device to generate full audio
Buzzer - Magnetic or piezoelectric sounder to generate tones
Position, motion
Linear variable differential transformer (LVDT) - Magnetic - detects linear position
Rotary encoder, Shaft Encoder - Optical, magnetic, resistive or switches - detects absolute or relative angle or rotational speed
Inclinometer - Capacitive - detects angle with respect to gravity
Motion sensor, Vibration sensor
Flow meter - detects flow in liquid or gas
Force, torque
Strain gauge - Piezoelectric or resistive - detects squeezing, stretching, twisting
Accelerometer - Piezoelectric - detects acceleration, gravity
Thermal
Thermocouple, thermopile - Wires that generate a voltage proportional to delta temperature
Thermistor - Resistor whose resistance changes with temperature, up PTC or down NTC
Resistance Temperature Detector (RTD) - Wire whose resistance changes with temperature
Bolometer
Thermal cutoff - Switch that is opened or closed when a set temperature is exceeded
Magnetic field (see also Hall Effect in semiconductors)
Magnetometer, Gauss meter
Humidity
Hygrometer
Electromagnetic, light
Photo resistor - Light dependent resistor (LDR)

Solid State components, Semiconductors
Electronic control components with no moving parts. Active components


Diodes
A device which conducts electricity in only one direction.

Standard Diode, Rectifier, Bridge Rectifier
Schottky Diode, Hot Carrier Diode - super fast diode with low forward voltage drop
Zener Diode - lets electricity flow "backwards" if it is suitably high in voltage
Transient Voltage Suppression Diode (TVS), Unipolar or Bipolar - used to block high-voltage spikes
Varactor, Tuning diode, Varicap, Variable Capacitance Diode - A diode come capacitor
Light Emitting Diode (LED) - A diode which gives out light
LASER Diode - A laser LED
Photodiode - Only passes power when in light
Solar Cell, photovoltaic cell, PV array or panel
Avalanche Photodiode
Diode for Alternating Current (DIAC, Trigger Diode, SIDAC)
Current source Diode
Peltier cooler

Transistors
Bipolar transistors
Bipolar Junction Transistor (BJT, "transistor") - NPN or PNP
Photo transistor
Darlington transistor - NPN or PNP
Photo Darlington
Sziklai pair (Compound transistor, complementary Darlington)
Field effect transistor (FET)
Junction Field Effect Transistor (JFET) - N-CHANNEL or P-CHANNEL
Metal Oxide Semiconductor FET (MOSFET) - N-CHANNEL or P-CHANNEL
MEtal Semiconductor FET (MESFET)
High Electron Mobility Transistor (HEMT)
Thyristors
UniJunction Transistor (UJT)
Programmable UniJunction Transistor (PUT)
Silicon Controlled Rectifier (SCR)
Static Induction Transistor/Thyristor (SIT, SITh)
TRIode for Alternating Current (TRIAC)
Composite transistors
Insulated Gate Bipolar Transistor (IGBT)--

Integrated circuits
Digital
Analog
Hall effect sensor - Senses a magnetic field
Current sensor - Senses a current through it

Hybrid Circuits
Optoelectronics
Opto-Isolator, Opto-Coupler, Photo-Coupler - Photodiode, BJT, JFET, SCR, TRIAC, Zero-crossing TRIAC, Open collector IC, CMOS IC, Solid State Relay (SSR)
Opto Switch, Opto Interrupter, Optical Switch, Optical Interrupter, Photo switch, Photo Interrupter
LED Display - Seven-segment display, Sixteen-segment display, Dot matrix display

Display technologies
Current:

Filament lamp (indicator lamp)
Vacuum fluorescent display (VFD) (preformed characters, 7 segment, starburst)
Cathode ray tube (CRT) (dot matrix scan (eg computer monitor), radial scan (eg radar), arbitrary scan (eg oscilloscope)) (monochrome & colour)
LCD (preformed characters, dot matrix) (passive, TFT) (monochrome, colour)
Neon (individual, 7 segment display)
LED (individual, 7 segment display, starburst display, dot matrix)
Flap indicator (numeric, preprinted messages)
Plasma display (dot matrix)
Obsolete:

Filament lamp 7 segment display (aka 'minitron')
Nixie Tube
Dekatron (aka glow transfer tube)
Magic eye indicator
Penetron (a 2 colour see-through CRT)

Thermionic Valve, Vacuum Tube
Active devices that operate in vacuum

Diode
Triode
Tetrode
Pentode
Hexode
Pentagrid
Octode
Barretter
Nuvistor
Compactron
Microwave

Klystron
Magnetron
Optical

Photodiode
Cathode ray tube (CRT)
Vacuum fluorescent display (VFD)
Photomultiplier tube
X-ray tube

Discharge devices
Gas discharge tube
Obsolete:

Mercury arc rectifier
Voltage regulator tube
Nixie tube
Thyratron
Ignitron

Assemblies, modules
Multiple electronic components assembled in a device that is in itself used as a component

Oscillator
Display devices
Liquid crystal display (LCD)
Filter
Antennas
Elemental dipole
Biconical
Yagi
Phased array
Magnetic dipole (loop)
Parabolic dish
Feedhorn, Waveguide

Prototyping aids
Wire-wrap
Breadboard

Mechanical accessories
Enclosure
Heat sink
Heat sink paste & pads
Fan

Other
Printed circuit boards
Lamp
Memristor
Obsolete:

Carbon amplifier (see Carbon microphones used as amplifiers)
Carbon arc (negative resistance device)
Dynamo (historic rf generator)

Standard abbreviations
It has been suggested that this article or section be merged into reference designator. (Discuss)
It has been suggested that circuit diagram#European and Australian codes be merged into this article or section. (Discuss)

Component name abbreviations widely used in industry:

AE: aerial, antenna
B: battery
BR: bridge rectifier
C: capacitor
CRT:cathode ray tube
D or CR: diode
DSP:digital signal processor
F: fuse
FET:field effect transistor
GDT: gas discharge tube
IC: integrated circuit
J: wire link
JFET: junction gate field-effect transistor
L: inductor
LCD:Liquid crystal display
LDR: light dependent resistor
LED: light emitting diode
LS: speaker
M: motor
MCB: circuit breaker
Mic: microphone
MOSFET:Metal oxide semiconductor field effect transistor
Ne: neon lamp
OP: Operational Amplifier
PCB: printed circuit board
PU: pickup
Q: transistor
R: resistor
RLA: RY: relay
SCR: silicon controlled rectifier
SW: switch
T: transformer
TFT:thin film transistor(display)
TH: thermistor
TP: test point
Tr: transistor
U: integrated circuit
V: valve (tube)
VC: variable capacitor
VFD: vacuum fluorescent display
VLSI:very large scale integration
VR: variable resistor
X: crystal, ceramic resonator
XMER: transformer
XTAL: crystal
Z: zener diode

http://en.wikipedia.org/wiki/Electonic_components

Yerküre

En

içten en dışa yerküre mimarisi
Yerküre, Dünya gezegenidir ve genelde yapısı ile ilgili konularda kullanılır. Yerbilim (jeoloji) çalışmaları ile yapısı anlaşılmaya çalışılan Yerküre’ye ait bilgilerin çoğu, sismik dalgaların incelenmesi sayesinde elde ediliyor. Depremler sonucu oluşan doğal veya bilim adamlarının oluşturduğu yapay sismik dalgaların, farklı yapılardaki katmanlarda farklı davrandıkları biliniyor. Yerküre içinde hareket eden bu dalgaların davranışlarının incelenmesi sonucunda Yerküre’nin iç yapısı anlaşılabiliyor.

Yerküre’nin merkezinde katı haldeki nikel ve demirden oluşan İç çekirdek bulunuyor. Bu çekirdeği çevreleyen Dış çekirdek ise, içindeki sülfür ve oksijen nedeniyle ergime noktası düştüğü için sıvı halde bulunan nikel ve demirden oluşuyor. 4.5 milyar yıldır soğumasına rağmen hala çok sıcak olan çekirdek, Yerküre'nin manyetik alanının oluşmasındaki etken. Daha sonra gelen ve Alt Manto ve Üst Manto diye ikiye ayrılan Manto ise, kısmen ya da tümüyle eriyik durumdaki kayaçlardan oluşan magmayı içeriyor. Demir, magnezyum, silikon ve oksijence zengin mineralleri içeren Manto’dan sonra, bu katmanların en incesi olan ve okyanuslar ile kıtaları barındıran Yerkabuğu bulunuyor. Oksijen ve silikonca zengin Yerkabuğu’nda, okyanus tabanlarını oluşturan Bazalt, en çok bulunan kayaç. Kıtalardan oluşan kabuk kısmı ise bazalt ile daha az yoğun olan granit, kumtaşı, kireç taşı gibi kayaçları barındırıyor.



Yer'in kesiti. Ölçekli çizilmemiştir.
Yer'in içi, diğer gezegenler gibi, kimyasal olarak tabakalardan oluşur. Yer'in silikattan oluşmuş bir kabuğu, yüksek viskoziteli bir mantosu, akışkan bir dış çekirdeği ve katı halde bir iç çekirdeği vardır.

Yer'in kütlesi ve hacmi günümüzde oldukça duyarlı olarak bilinmektedir. Buna dayanarak yoğunluğunun 5,51 g/cm3 olduğu hesaplanabilir. Yerkürenin derinliklerinde yüksek basıncın yol açtığı sıkışma hesaba katıldığında, bu değerin sıkışmamış halde 4 g/cm3 civarında bir yoğunluğa denk gelebileceği tahmin edilir. Sismik veriler, ses dalgalarının yerküre derinliklerinde iletilme hızlarına dayanarak, kürenin değişik noktalarındaki madde yoğunluklarının birbirine oranlarını belirlemeye yardımcı olmuştur. Bu bilgilerin birleştirilmesi sonucunda Yer'in iç yapısına ilişkin güvenilir bir model ortaya konabilmiştir. Yer katmanlarının hangi kimyasal bileşenlerden oluştuğu ve fiziksel özellikleri, doğrudan gözlemlere dayanmayan, ancak, sismik verilere dayanan yoğunluk ölçümleri, elementlerin evrende dağılım oranları, gök taşlarından elde edilen veriler, yer kabuğu ve nadiren manto kaynaklı örneklerin analizi, ve olası bileşiklerin fiziksel özelliklerine ait laboratuar verilerinin bir bütün halinde göz önünde tutulması ile varılan yaklaşık bir tahmine göre belirlenebilmektedir.

Çekirdek [değiştir]
Sismik dalgaların izlenmesi, yer yüzeyinden 2900 km. derinlikte ani bir yoğunluk artışına işaret eder. Bu, 3470 km. yarıçapında bir metal çekirdeğin varlığı ile açıklanmaktadır. Daha da derinde, 1250 km. yarıçapında ve 'iç çekirdek' olarak adlandırılan daha yoğun bir tabaka bulunur. S dalgalarının çekirdek-manto sınırında kesintiye uğraması, en azından dış çekirdeğin, bu tür dalgaların ilerleyemeyeceği sıvı bir yapıya sahip olduğunu düşündürmektedir. Yer'in manyetik alanı da bu düşünceyi destekler özelliktedir. İç çekirdeğin ise katı yapıda olduğu sanılmaktadır. Modeller, iç çekirdeğin sıcaklığının 5100 oC, basıncının ise merkezde 4 milyon atmosfer civarında olduğu varsayımına dayanır. İç çekirdeğin büyük ölçüde demir ve nikelden oluştuğu, bu bileşenlerin, yüksek basıncın ergime sıcaklığını yükseltmesi nedeniyle katı halde bulunacağı ve yoğunluğun 13 g/cm3 civarında olacağı tahmin edilmektedir. Dış çekirdek ise, demir ve nikele ek olarak oksijen ve kükürt içerir. Bu ek bileşenler, bu katmanın yoğunluğunu düşürürken ( en dışta 10 g/cm3, en içte 12 g/cm3) aynı zamanda metallerin ergime sıcaklığını düşürerek, iç çekirdeğe göre daha düşük basınç ve sıcaklık altında sıvı bir ortam yaratılmasına neden olurlar.


Manto [değiştir]
Manto, yerkabuğu ile çekirdek arasında kalan kısımdır. Yer kabuğunun en ince olduğu okyanus tabanlarında 5 km, en kalın olduğu büyük dağ sıralarının altında ise 70 km. derinlikte başlar ve 2900 km. derinliğe kadar devam eder. Yer kürenin toplam hacminin %82'den fazlasını, kütlesinin ise %67'sini oluşturur. Çekirdekte bulunan demir, nikel, oksijen ve kükürte ek olarak magnezyum, alüminyum ve silisyum içerir, ve büyük kısmı, bu elementlerin çeşitli şekillerde kombinasyonlarından oluşmuş kayaç yapıda bileşiklerden oluşur. Yer kabuğundan farklı olarak bu minerallerin demir ve magnezyum içeriği, silisyum ve alüminyum içeriğine oranla çok daha fazladır. Manto katmanının yoğunluğu, yüzeyden derine doğru artarak 3,3 g/cm3 ten 6 g/cm3 e kadar değişir ve ortalama 4,5 g/cm3 kadardır. Sıcaklığı, çekirdek ile komşu alanlarda 4000 oC kadar yüksek, yer yüzeyine en yakın olduğu okyanus tabanlarında ise 100 oC kadar düşük olabilir. Ancak, manto tabakasının tüm derinliği boyunca genel olarak katı halde bulunduğu sanılmaktadır. Mantonun yer kabuğuna komşu çok ince bir kısmı dışında plastik özellikler gösteren bu katı, belli bir akışkanlık derecesi ile, yavaş bir konveksiyon hareketi gösterir, bu yolla yerkürenin derinliklerindeki sıcak materyel yavaşça yüzeye doğru çıkarak ısının yüzeye aktarılmasını sağlar. Yer kabuğunun hareketlerinin ve sonuçta levha tektoniği etkinliğinin sürdürülmesini sağlayan güç, bu akımlardan kaynaklanır. Mantonun akışkanlığı, beklenenin tersine, sıcaklıkların daha yüksek olduğu derin tabakalarda yüzeye göre daha azdır. Bunun nedeni derinlerdeki yüksek basınç altında mineral bileşikliklerin ergime sıcaklıklarının ortam sıcaklığına oranla çok yüksekte kalmasıdır. 700-2900 km. derinlikler arasında kalan 'alt manto' bu durumdadır. 700 kilometrenin üzerinde kalan 'üst manto' ise, sismik dalgaları belirgin derecede yavaş iletmesinden anlaşıldığı gibi, daha akışkan yapıdadır ve bu nedenle astenosfer -zayıf küre, güçsüz küre- olarak adlandırılır. Bu bölgedeki 1000 oC - 1300 oC arasındaki sıcaklıklar, kayaç bileşiklerinin ergime sıcaklığına çok yakındır ve üst manto materyeli sıvı hale geçme sınırına çok daha yakın bulunur. Günümüzde, astenosfer tabakasının en fazla 400 km. derine kadar indiği, 400-700 km. arasının ise 'geçiş bölgesi' olarak adlandırılması gerektiği kanısı yaygınlaşmaktadır. Mantonun, kalınlığı okyanus tabanlarında birkaç kilometre ile kıta tabanlarında 70 kilometre arasında değişen en dış tabakası düşük sıcaklığı nedeniyle sert ve kırılgan bir katı yapısındadır ve yer kabuğu ile bütünleşmiş biçimde litosfer=taş küreyi oluşturur. Manto içerisinde yerel sıcaklığın o bölgedeki bileşenlerin ergime sıcaklığından daha yüksek olduğu sınırlı alanlar, magma olarak adlandırılan sıvı ortamı içerirler ve volkanik etkinliklerden sorumlu tutulurlar.


Yer kabuğu [değiştir]
Yer kürenin en dış katmanıdır. Yer kürenin toplam hacminin % 2'den azını, kütlesinin ise yüzde 4'ünü oluşturur. Daha derin tabakalara oranla düşük yoğunlukta ve katı yapıdadır. Manto katmanının en dış bölümü ile birlikte taş küreyi oluşturarak, derindeki nisbeten akışkan astenosfer tabakası üzerinde yüzercesine hareket eder. Yer kabuğunun okyanus tabanlarında kalan kısmı oldukça ince (5-10 km), kıtalardaki kısmı ise daha kalındır (30-70 km). Yer kabuğu yoğunluğunun okyanus tabanlarında daha yüksek (3,2 g/cm3), kıtalarda ise daha düşük (2,7 g/cm3 - 3 g/cm3) olduğu bilinmektedir. Bu farklılıklar nedeniyle, 'okyanus kabuğu' (ya da 'okyanusal kabuk') ve 'kıta kabuğu' ('kıtasal kabuk') şeklinde iki ayrı tanım yerleşmiştir.

Yer Küre Katmanlarının Bileşimi (%, Ağırlık)

Element Yer Küre Kıtasal Kabuk Okyanusal Kabuk Manto Çekirdek
Demir (Fe) 31,9 5,1 8,2 6,3 85
Oksijen (O) 29,7 46,6 44,9 44,8
Silisyum (Si) 16,1 27,7 24,1 21,5 6
Magnezyum (Mg) 15,4 2,1 4 22,8
Nikel (Ni) 1,82 0,01 0,2 5,2
Kalsiyum (Ca) 1,71 3,6 7,8 2,5
Alüminyum (Al) 1,59 8,1 7,7 2,3 align="center"
Kükürt (S) 0,63 0,05 0,03 1,9
Krom (Cr) 0,47 0,26 0,9
Sodyum (Na) 0,18 2,8 1,6 0,27
Mangan (Mn) 0,17 0,1 0,1 0,3
Fosfor (P) 0,12 0,1 0,009 0,35

Öö[[Kategori:¼¼Kaynak hatası Invalid tag; refs with no name must have content; $2]]Ü== Ayrıca bakınız==

Yerkabuğu
Manto
Yerçekirdek
Levha hareketleri

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Yerk%C3%BCre" adresinden alındı.

Dünya

Dünya, (Yer, Yeryüzü, Acun, eski dilde Arz), Güneş Sistemi'nin Güneş'e uzaklık açısından üçüncü sıradaki gezegeni. Üzerinde yaşam barındırdığı bilinen tek doğal gök cismidir. Katı ya da 'kaya' ağırlıklı yapısı nedeniyle üyesi bulunduğu yer benzeri gezegenler grubuna adını vermiştir. Bu gezegen grubunun kütle ve hacim açısından en büyük üyesidir. Büyüklükte, Güneş Sistemi'nin 8 gezegeni arasında gaz devlerinin büyük farkla arkasından gelerek beşinci sıraya yerleşir. Tek doğal uydusu Ay' dır.



24 Aralık 1968, Apollo 8

<_script><_script>

Yer kürenin oluşumu [değiştir]
Başlangıcına ilişkin eski bir kurama göre önce Güneş var olmuştu, daha sonra gezegenler ondan kopmuştur. Artık geçerli sayılmayan bu kurama göre Güneş ilk oluştuğu zaman bugünkünün 50-60 katı büyüklükteydi ve kendi çevresinde hızla dönüyordu. Bu dönme hareketinden doğan merkezkaç kuvvetin etkisiyle Güneş'ten dışarıya bir miktar madde savruldu. Önce çok uçucu olmayan mineral ve metallerin yoğunlaşmasıyla iç gezegenler, sonra uçucu gazların yoğunlaşmasıyla dış gezegenler oluşmuştur. Güneş'in ve bütün gezegenlerin aynı zamanda oluştuğunu ileri süren yeni bir kurama göre de Samanyolu Gökadası'ndaki dev bir gaz ve toz bulutu kendi kütleçekim kuvvetinin etkisiyle büzülmeye başladı

Bu madde parçacıklarından çok büyük bölümünün yoğunlaşmasıyla Güneş oluştu; bu kütle giderek öyle büyüdü ve madde yoğunluğu öylesine arttı ki bir süre sonra nükleer tepkimiler için elverişli bir ortama dönüştü. Öte yandan buluttaki daha küçük madde yoğunlaşmalarıyla da ilk gezegenler oluşmaya başladı. Bugünkü gezegenlerin öncülü olan bu ilk gezegenler başlangıçta birer gaz kütlesi halindeydi, ama hiçbiri nükleer tepkimelerin başlayabileceği kadar büyük değildi. Güneş'in sıcaklığı arttıkça çevresindeki yakın gezegenleri, yani yerbenzeri gezegenler kuşatan gaz bulutları yok oldu ve geride büyük olasılıkla erimiş durumdaki minerallerden oluşan çekirdekleri kaldı. Güneş'e çok uzak olan öbür gezegenler ise pek fazla değişikliğe uğramadan bugüne kadar ulaştı.


Dünya'nın Yaşı [değiştir]
Dünya'nın yaşı doğrudan doğruya kayaçların yaşıyla ölçülmez. Çünkü bilinen en yaşlı kayaçların bile bugün artık yeryüzünde var olmayan daha yaşlı kayaçlardan oluştuğunu biliyoruz. Bugüne kadar saptanabilen en yaşlı kayaçlar Grönland'ın batısında bulunmuştur ve 3,8 milyar yaşındadır. Demek ki Dünya'nın yaşı bundan daha fazladır.

Bugün Dünya'nın yaşını hesaplamak için başvurulan yöntem radyoaktif elementlerin dönüşümüdür. Örneğin radyoaktif uranyum elementinin uranyum-238 ve uranyum-235 gibi iki ayrı tipte atomu (izotop) vardır. Bu atomların ikisi de çok yavaş bir süreçle kurşun atomlarına dönüşür. Öbür uranyum izotopundan biraz daha ağır olan uranyum-238'in dönüşümüyle daha hafif bir kurşun izotopu olan kurşun-206, uranyum-234'in dönüşümüyle de biraz daha ağır bir izotop olan kurşun-207 atomları oluşur. Uranyum-235'in kurşuna dönüşme hızı uranyum-238'in dönüşme hızından altı kat daha fazladır. Bu nedenler, incelenen bir kayaçtaki kurşun-206 ve kurşun-207 atomlarının oranı kayacın yaşına bağlı olarak değişir. En yaşlı olduğu düşünülen bir kurşun minerali ile bugün okyanuslarda oluşan kurşunun izotop yapısı arasındaki fark, ancak bu iki örneğin oluşumları arasında 4,55 milyar yıllık bir zaman dilimi olmasıyla açıklanabilir. Bu süre de Dünya'nın yaşı olarak kabul edilebilir. En eski kayaçların yaşını hesaplamak için radyoaktif rubidyum elementinin stronsiyuma dönüşme süreci de temel zaman ölçeği olarak alınabilir.


Biçimi [değiştir]
Ana madde: Jeodezi
Dünya'nın üzerindeki topografik oluşumlar ve kendi ekseni etrafındaki eksantrik hareketi nedeniyle düzgün bir geometrisi yoktur.Geoibs bir biçimdedir, fakat ekvatordaki yarıçapı kutuplardaki yarıçapından fazladır. Bu kutuplarından basık küresel geometrik şekil "geoid" (Latince, Eski Yunanca Geo "dünya") yani "Dünya şekli" diye adlandırılır. Referans küremsinin ortalama çapı 12.742 km'dir (~40.000 km/π). Yer'in ekseni etrafında dönmesi ekvatorun dışarı doğru biraz fırlamasına neden olduğu için ekvatorun çapı, kutupları birleştiren çaptan 43 km daha uzundur. Ortalamadan en büyük sapmalar, Everest Dağı (denizden 8.848 m yüksekte) ve Mariana Çukuru dur (deniz seviyesinin 10.924 m altı). Dolayısıyla ideal bir elipsoide kıyasla Yer'in %0,17'lik toleransı vardır. Ekvatorun şişkinliği yüzünden Yer'in merkezinden en yüksek nokta aslında Ekvadordadır.


İç yapısı [değiştir]
Ana madde: Yer'in yapısı
Yer'in içi, diğer gezegenler gibi, kimyasal olarak tabakalardan oluşur. Yer'in silikattan oluşmuş bir kabuğu, yüksek viskoziteli bir mantosu, akışkan bir dış çekirdeği ve katı halde bir iç çekirdeği vardır.

Yer'in tabakaları aşağıda belirtilen derinliklerdedir:

Derinlik (Km) Tabaka
0–60 Litosfer (5 ila 200 km arası değişir)
0–35 ... Kabuk (5 ila 70 km arası değişir)
35–60 ... mantonun en üst kısmı
35–2890 Manto
100–700 ... Atmosfer
2890–5100 Dış kabuk
5100–6378 İç kabuk



Dünya'nın dış kabuğu ile bu kabuğun üzerindeki atmosfer(hava) ve hidrosfer (okyanuslar ve denizler)katmanları doğrudan gözlemle incelenebilir. Oysa Dünya'nın iç bölümlerine ulaşarak yapısını doğrudan inceleme olanağı yoktur. Dünya'nın iç yapısına ilişkin bütün bilgiler depremlerin incelenmesinden ve Dünya'nın içinde var olduğu düşünülen maddeler üzerindeki deneylerden elde edilmiştir. Yanardağların varlığına ve yerkabuğunun yüzeyindeki ısı akışı ölçümlerine dayanarak Dünya'nın iç böümlerinin çok sıcak olduğunu biliyoruz. Yerkabuğunun derinliklerine doğru indikçe kayaçların sıcaklığı her kilometrede 30°C kadar yükselir. Böylece; kabuğun en alt katmanlarının çok daha üstünde yer alan kayaçlar kızıl kor haline dönüşür. Aslında Dünya'nın büyüklüğüne oranla yerkabuğu çok incedir. Eğer Dünya'yı bir futbol topu büyüklüğünde düşünürsek kabuğu da ancak topun üzerine yapıştırılmış bir posta pulu kalınlığındadır. Kabuğun altında kalan kayaçlar ise akkor sicaklığına kadar ulaşır.

Depremlerin nedeni, yerkabuğundaki bir kırıkla birbirinden ayrılan iki büyük kütlenin (levhanın) birdenbire harekete geçerek üst üste binmesi ya da uzaklaşması sonucunda yerkabuğunun şiddetle ileri geri sarsılmasıdır. Büyük bir depremde bazi titreşimler Dünya'nın öbür yüzündeki dairesel bir alanda "odaklanır". Buna karşılık bazı titreşimler çekirdeği aşıp öbür yana geçmez. Böylece Dünya'nın öbür yüzünde hiçbir titreşimin duyulmadığı halka biçiminde bir "gölge" belirir. Bu gölgenin boyutları ölçülerek çekirdeğin büyüklüğü hesaplanabilir. Ayrıca deprem titreşimlerinin yayılma hızi saptanarak içinden geçtikleri maddelerin yoğunluğu, dolayısıyla bileşimi belirlenebilir. Eritilmiş kayaçlarla yapılan laboratuvar deneyleri bu çalışmalara büyük ölçüde ışık tutar. Dünya'nın yüzeyi, kalınlığı 6 ile 70 km arasında değişen bir "kabuk" katmanıyla örtülüdür. Yerkabuğu denen bu katman daha ağır maddelerden oluşan ve 2.865 km derine inen çok kalın "manto" katmanının üzerine oturur. Mantonun bittiği yerde Dünya'nın merkezine kadar kadar 3.473 km boyunca uzanan "çekirdek" başlar. Jeologlara göre, içteki manto katmanı çok büyük kabarma harektleri sonucunda yerkabuğunu iterek birçok yerde yüzeye cıkmıştır. Ayrıca normal olarak yerkabuğunun yapısında bulunmayan bazı kayaçlar da yanardağı hareketleri nedeniyle Dünya'nın yüzeyine ulaşmıştır. Jeologlar bu verilere dayanarak mantonun üst kesimlerinin "ültrabazik" korkayaçlardan oluştuğunu ileri sürerler. Bir yanda "asit" kayaç olarak nitelenen granitin yer aldığı kayaç sınıflandırmasının öbür ucunda bulunan bu ültrabazik kayaçlar ağır demir ve magnezyum silikatlardan oluşur. Mantonun alt bölümlerinin de aynı yapıda, ama daha ağır ve yoğun olduğu sanılmaktadır. Çekirdeğin yapısındaki maddeler ise hem mantodakilerden daha ağır, hem de hiç değilse çekirdeğin dış bölümünde sıvı haldedir. Buna karşılık çekirdeğin içinin manto ve kabuk gibi katı olduğu sanılıyor. Yerçekirdeğin olağanüstü bir basınç vardır. Bilinen elementlerin çoğu böylesine büyük bir basınç altında çok yoğunlaşmış olarak bulunabilir; ama jeologların genel kanısı, bazı demirli göktaşları (meteoritler) gibi çekirdeğin de metal halindeki nikel ve demirden oluştuğudur.


Yerkabuğu [değiştir]
Yerkabuğu mantoya oranla daha hafif maddelerden oluşmuştur ve bu iki katman arasındaki geçiş bölgesi nerdeyse kesin bir sınır çizer. Bu geçiş bölgesi, böyle bir sınırın varlığını ilk kez saptayan Yugoslav bilim adamı Andrije Mohoroviçiç'in (1857-1936) adıyla "Mohoroviçiç süreksizliği" kısaca "M-süreksizliği" ya da "moho" olarak anılır. Bu sınırın varlığını gösteren en önemli kanıt yerkabuğundaki deprem titreşimlerinin süreksizlik bölgesinden geçip mantoya ulaştığında bir denbire hızlanmasıdır.

Yer kabuğu okyanusların ve denizlerin altında uzandığı zaman "okyanus kabuğu" , kıtaları oluşturduğu zaman'da "kıta kabuğu" olarak adlandırılır. Okyanus kabuğunun kalınlığı 6-8 km arasındadır. Oysa ortalama kalınlığı 40 kilometreyi bulan kıta kabuğu yüksek sıradağların altında 60-70 kilometreye ulaşır.

Okyanus kabuğu üç katmandan oluşur. En alt katman, yerin derinlerindeki erimiş maddelerin (magmanın) katılaşmasıyla oluşan korkayaçlardır. Orta katman yanardağ lavrarından, üst katman ise temel olarak kum ve çamur gibi tortullardan oluşur. Okyanus kabuğu sürekli hareket halindedir. Bu nedenle kabukta okyanus sırtları boyunca çatlaklar oluşur ve bu çatlakların arasından yüzeye çıkan erişmiş maddelerin sertleşmesiyle okyanus kabuğuna yeni katmanlar eklenir. Bu yeni kabuk sertleşdikten sonra yılda 1 ile 10 cm kadar ilerliyerek yavaş yavaş okyanus sırtından iki yana doğru yayılır. Böylece okyanus sırtları suyun altında yüksek sırdağlar oluşturur.

Yerkabuğu çok sayıda eğri levhanın yan yana dizilmesiyle oluşan bir bütün olarak düşünebilir. Bu levhalar mantonun oldukça yumuşak üst katmanına oturduğu için sağa sola hareket edebilir. Okyanus sırtları, okyanus çukurları ve bazı uzun kırıklar yalnızca levhaların kenarlarında oluşur; bu kırıkların olduğu yerlerde de levhalar kayarak birbirinin üstüne binebilir. Levhalardan çoğunun üzerinde bu levhalarla birlikte hareket eden bir ya da birkaç kıta bulunur. Nitekim, bir zamanlar iki kıtaya ayıran okyanus kabuğunun çökmesiyle kıtalar bazı yerde birbirine iyice yaklaşmış, hatta üst üste binmiştir. Örneğin aralarındaki okyanus kabuğu cökmesi sonucunda Hindistan ve ile Asya kıtası çarpışmış ve iki karanın kenarları yükselerek Himalaya Dağları'nı oluşturmuştur. Büyük ve şiddetli depremlerin hemen hepsi bu levhaların kenarlarında, bir levhanın öbürünün altına girmesiyle olur. Aynı biçimde, en etkin yanardağlar da okyanus kabuğunun ya İzlanda'da olduğu gibi yükselerek sırta dönüştüğü ya da Andlar'da olduğu gibi çökerek kıtaların altına girdiği yerlerde bulunur.

Okyanus tabanının yanlara doğru yayılarak genişlemesi çok çarpıcı bir biçimde kanıtlanmıştır. Bu kanıtlamanın en önemli dayanak noktası da Dünya'nın magnetik alanının yukarıda anlatıldığı gibi zaman zaman yön değiştirmesidir. Yerkabuğunun derinliklerindeki erimiş magma yüzeye çıkarak kristalleşirken bazı mineral parçacıkları mıknatıslanır. Böylece her biri Dünya'nın magnetik kutuplarını gösteren küçük birer mıknatısa dönüşür. Jeologlar yaşları bilinen lav katmanlarının, yapılarındaki mıknatıslanmış parçacıklar bazen kuzey, bazen güney magnetik kutbuna yönelecek biçiminde yan yana yerleştiğini saptamışlardır. Bunun nedeni, bir katmandaki mıknatıslanmış parçacıkların kuzey ve güney kutuplarının Dünya'nın magnetik kutuplarına uygun olarak dizilmesi, sonra magnetik kutuplar yön değiştirdiğinde üstteki yeni katmanda bulunan parçacıkların bir önceki katmandakilere ters yönde yerleşmesidir. Kısacası okyanus kabuğu magnetik bantlı dev bir kayıt aleti, yani bir teyp gibi Dünya'nın magnetik alanındaki bütün değisikleri bir bir kaydetmiştir.


Levha hareketleri [değiştir]
Ana madde: Levha hareketleri
Levha hareket teorisi'ne (tektonik levha teorisi olarak da bilinir) göre Yer'in en dış kısmı iki tabakadan oluşur: kabuğu da kapsayan litosfer ve mantonun katılaşmış dış kısmı. Litosferin altında astenosfer bulunur, bu mantonun yüksek viskoziteli olan iç kısmıdır.

Litosfer, astenosferin üzerinde, tektonik levhalara ayrılmış bir halde yüzmektedir. Bu plakalar belli temas noktalarında üç tür hareketten birini gösterirler: yaklaşma, uzaklaşma veya yanyana kayma. Bu temas noktalarında depremler, volkanik faaliyetler, dağ oluşumları ve okyanus dibi hendekler oluşur.

Ana plakalar şunlardır:

Afrika plakası, Afrika'yı kapsar.
Antarktik plakası, Antarktika'yı kapsar
Avustralya plakası, Avustralya'yı kapsar. (Hint plakası ile 50-555 milyon yıl önce birleşmiştir)
Avrasya plakası, Asya ve Avrupa'yı kapsar.
Kuzey Amerika plakası, Kuzey Amerika ve kuzey-doğu Sibirya'yı kapsar
Güney Amerika plakası, Güney Amerika'yı kapsar.
Büyük Okyanus plakası, Büyük Okyanus'unu kapsar
Önemli küçük plakalar arasinda Hint plakası, Arabistan plakası, Karaip plakası, Nazka plakası, Skotia plakası ve Anadolu plakası sayılabilir.


Aşınma [değiştir]
Kıtaları oluşturan güç, levha hareketlerinin motoru olan Yer'in iç enerji kaynağıysa, çok daha büyük bir dış enerji kaynağı, kıtaları aşındırarak yok etme sürecinde etkili olur: Güneş enerjisi. Atmosfer hareketlerini ve su döngüsünü sürdürmek için gerekli enerjiyi sağlayan güneş ışınları, su ve rüzgar aşındırması ile kıta yüzeylerinden koparılan minerallerin yine bu iki araç yardımıyla okyanus tabanlarına taşınarak çökmesine yardımcı olur. Bu mekanizma ile okyanus kabuğu üzerinde gittikçe kalınlaşarak biriken tortul kaya katmanı, dalma-batma mekanizması sırasında yerküre içlerine taşınarak yeniden erir.

Aşınma mekanizması, suyun yerçekimi etkisi altındaki hareketlerini izler, yüksek dağların aşınarak alçalmasına, okyanus derinliklerinin dolarak yükselmesine yol açar, sonuçta yer yuvarlağının girinti ve çıkıntılarının törpülenerek çekim etkisi ile belirlenmiş ideal jeoit biçimine yaklaşması yönünde çalışır.



Güneş Sistemi’nin Oluşumu Güneş Sistemi’nin oluşumu ile ilgili farklı teoriler ortaya atılmıştır. En geçerli teori sayılan Kant-Laplace teorisine Nebula teorisi de denir. Bu teoriye göre, Nebula adı verilen kızgın gaz kütlesi ekseni çevresinde sarmal bir hareketle dönerken, zamanla soğuyarak küçülmüştür. Bu dönüş etkisiyle oluşan çekim merkezinde Güneş oluşmuştur. Gazlardan hafif olanları Güneş tarafından çekilmiş, çekim etkisi dışındakiler uzay boşluğuna dağılmış ağır olanlar da Güneş’ten farklı uzaklıklarda soğuyarak gezegenleri oluşturmuşlardır.

Dünya’nın Oluşumu Dünya, Güneş Sistemi oluştuğunda kızgın bir gaz kütlesi halindeydi. Zamanla ekseni çevresindeki dönüşünün etkisiyle, dıştan içe doğru soğumuş, böylece iç içe geçmiş farklı sıcaklıktaki katmanlar oluşmuştur. Günümüzde iç kısımlarda yüksek sıcaklık korunmaktadır. Dünya’nın oluşumundan bugüne kadar geçen zaman ve Dünya’nın yapısı jeolojik zamanlar yardımıyla belirlenir.

Jeolojik Zamanlar Yaklaşık 4,5 milyar yaşında olan Dünya, günümüze kadar çeşitli evrelerden geçmiştir. Jeolojik zamanlar adı verilen bu evrelerin her birinde , değişik canlı türleri ve iklim koşulları görülmüştür. Dünya’nın yapısını inceleyen jeoloji bilimi, jeolojik zamanlar belirlenirken fosillerden ve tortul tabakaların özelliklerinden yararlanılır. Jeolojik zamanlar günümüze en yakın zaman en üstte olacak şekilde sıralanır.

Dördüncü Zaman Üçüncü Zaman İkinci Zaman Birinci Zaman İlkel Zaman

İlkel Zaman Günümüzden yaklaşık 600 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. İlkel zamanın yaklaşık 4 milyar yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.

Zamanın önemli olayları : Sularda tek hücreli canlıların ortaya çıkışı En eski kıta çekirdeklerinin oluşumu

İlkel zamanı karakterize eden canlılar alg ve radiolariadır.

Birinci Zaman (Paleozoik)

Günümüzden yaklaşık 225 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. Birinci zamanın yaklaşık 375 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.

Zamanın önemli olayları : Kaledonya ve Hersinya kıvrımlarının oluşumu Özellikle karbon devrinde kömür yataklarının oluşumu İlk kara bitkilerinin ortaya çıkışı Balığa benzer ilk organizmaların ortaya çıkışı Birinci zamanı karakterize eden canlılar graptolith ve trilobittir.

İkinci Zaman (Mezozoik) Günümüzden yaklaşık 65 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. İkinci zamanın yaklaşık 160 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir. İkinci zamanı karakterize eden dinazor ve ammonitler bu zamanın sonunda yok olmuşlardır.

Zamanın önemli olayları : Ekvatoral ve soğuk iklimlerin belirmesi Kimmeridge ve Avustrien kıvrımlarının oluşumu İkinci zamanı karakterize eden canlılar ammonit ve dinazordur.

Üçüncü Zaman (Neozoik) Günümüzden yaklaşık 2 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. Üçüncü zamanın yaklaşık 63 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.

Zamanın önemli olayları : § Kıtaların bugünkü görünümünü kazanmaya başlaması § Linyit havzalarının oluşumu § Bugünkü iklim bölgelerinin ve bitki topluluklarının belirmeye başlaması § Alp kıvrım sisteminin gelişmesi § Nümmilitler ve memelilerin ortaya çıkışı Üçüncü zamanı karakterize eden canlılar nummilit, hipparion, elephas ve mastadondur.

Dördüncü Zaman (Kuaterner) Günümüzden 2 milyon yıl önce başladığı ve hala sürdüğü varsayılan jeolojik zamandır. Zamanın önemli olayları : İklimde büyük değişikliklerin ve dört buzul döneminin (Günz, Mindel, Riss, Würm) yaşanması İnsanın ortaya çıkışı Dördüncü zamanı karakterize eden canlılar mamut ve insandır.


Dünya’nın İç Yapısı Dünya, kalınlık, yoğunluk ve sıcaklıkları farklı, iç içe geçmiş çeşitli katmanlardan oluşmuştur. Bu katmanların özellikleri hakkında bilgi edinilirken deprem dalgalarından yararlanılır.

Çekirdek Manto Taşküre (Litosfer)

Deprem Dalgaları Deprem dalgaları farklı dalga boylarını göstermektedir. Deprem dalgaları yoğun tabakalardan geçerken dalga boyları küçülür, titreşim sayısı artar. Yoğunluğu az olan tabakalarda ise dalga boyu uzar, titreşim sayısı azalır.

Çekirdek Yoğunluk ve ağırlık bakımından en ağır elementlerin bulunduğu bölümdür. Dünya’nın en iç bölümünü oluşturan çekirdeğin, 5120-2890 km’ler arasındaki kısmına dış çekirdek, 6371-5150 km’ler arasındaki kısmına iç çekirdek denir. İç çekirdekte bulunan demir-nikel karışımı çok yüksek basınç ve sıcaklık etkisiyle kristal haldedir. Dış çekirdekte ise bu karışım ergimiş haldedir.

Manto Litosfer ile çekirdek arasındaki katmandır. 100-2890 km’ler arasında bulunan mantonun yoğunluğu 3,3-5,5 g/cm3 sıcaklığı 1900-3700 °C arasında değişir. Manto, yer hacminin en büyük bölümünü oluşturur. Yapısında silisyum, magnezyum , nikel ve demir bulunmaktadır. Mantonun üst kesimi yüksek sıcaklık ve basınçtan dolayı plastiki özellik gösterir. Alt kesimleri ise sıvı halde bulunur. Bu nedenle mantoda sürekli olarak alçalıcı-yükselici hareketler görülür.

Mantodaki Alçalıcı-Yükselici Hareketler Mantonun alt ve üst kısımlarındaki yoğunluk farkı nedeniyle magma adı verilen kızgın akıcı madde yerkabuğuna doğru yükselir. Yoğunluğun arttığı bölümlerde ise magma yerin içine doğru sokulur.

Taşküre (Litosfer) Mantonun üstünde yer alan ve yeryüzüne kadar uzanan katmandır. Kalınlığı ortalama 100 km’dir. Taşküre’nin ortalama 35 km’lik üst bölümüne yerkabuğu denir. Daha çok silisyum ve alüminyum bileşimindeki taşlardan oluşması nedeniyle sial de denir. Yerkabuğunun altındaki bölüme ise silisyum ve magnezyumdan oluştuğu için sima denir. Sial, okyanus tabanlarında incelir yer yer kaybolur. Örneğin Büyük Okyanus tabanının bazı bölümlerinde sial görülmez. Yeryüzünden yerin derinliklerine inildikçe 33 m’de bir sıcaklık 1 °C artar. Buna jeoterm basamağı denir.

Kıtalar ve Okyanuslar Yeryüzünün üst bölümü kara parçalarından ve su kütlelerinden oluşmuştur. Denizlerin ortasında çok büyük birer ada gibi duran kara kütlelerine kıta denir. Kuzey Yarım Küre’de karalar, Güney Yarım Küre’den daha geniş yer kaplar. Asya, Avrupa, Kuzey Amerika’nın tamamı ve Afrika’nın büyük bir bölümü Kuzey Yarım Küre’de yer alır. Güney Amerika’nın ve Afrika’nın büyük bir bölümü, Avustralya ve çevresindeki adalarla Antartika kıtası Güney Yarım Küre’de bulunur. Yeryüzünün yaklaşık ¾’ü sularla kaplıdır. Kıtaların birbirinden ayıran büyük su kütlelerine okyanus denir.

Kara ve Denizlerin Farklı Dağılışının Sonuçları Karaların Kuzey Yarım Küre’de daha fazla yer kaplaması nedeniyle, Kuzey Yarım Küre’de; Yıllık sıcaklık ortalaması daha yüksektir. Sıcaklık farkları daha belirgindir. Eş sıcaklık eğrileri enlemlerden daha fazla sapma gösterir. Kıtalar arası ulaşım daha kolaydır. Nüfus daha kalabalıktır. Kültürlerin gelişmesi ve yayılması daha kolaydır. Ekonomi daha hızlı ve daha çok gelişmiştir.

Hipsografik Eğri Yeryüzünün yükseklik ve derinlik basamaklarını gösteren eğridir. Kıta Platformu: Derin deniz platformundan sonra yüksek dağlar ile kıyı ovaları arasındaki en geniş bölümdür. Karaların Ortalama Yüksekliği: Karaların ortalama yüksekliği 1000 m dir. Dünya’nın en yüksek yeri deniz seviyesinden 8840 m yükseklikteki Everest Tepesi’dir. Kıta Sahanlığı: Deniz seviyesinin altında, kıyı çizgisinden -200 m derine kadar inen bölüme kıta sahanlığı (şelf) denir. Şelf kıtaların su altında kalmış bölümleri sayılır. Kıta Yamacı: Şelf ile derin deniz platformunu birbirine bağlayan bölümdür. Denizlerin Ortalama Derinliği: Denizlerin ortalama derinliği 4000 m dir. Dünya’nın en derin yeri olan Mariana Çukuru denzi seviyesinden 11.035 m derinliktedir. Derin Deniz Platformu: Kıta yamaçları ile çevrelenmiş, ortalama derinliği 6000 m olan yeryüzünün en geniş bölümüdür. Derin Deniz Çukurları: Sima üzerinde hareket eden kıtaların, birbirine çarptıkları yerlerde bulunur. Yeryüzünün en dar bölümüdür.


Dünya'nın hareketi [değiştir]


Dünyanın kendi çevresinde dönüşünü gösteren bir animasyon

Dünya kendi çevresinde (23 saat, 56 dakika, 4.091 saniye) ve güneş çevresinde (365 gün, 6 saat, 48 dakika) hareket eder. Günlük ve yıllık hareketlerine bağlı olarak gece, gündüz, mevsimler, kayaçların oluşması ve diğer canlılık ve biyolojik olaylar gerçekleşir. Mevsimlerin oluşmasında etken ise 23 derecelik eksen eğikliğidir.

Hareketleri : Sürekli olarak hareket eden dünyanın iki çeşit hareketi vardır. Bu hareketlerden birisi kendi ekseni etrafında olur ve batıdan doğuya doğrudur. Bu dönmesini 24 saatte tamamlar. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki bu dönmesi ile birlikte olan ikinci hareketi ,güneş etrafındadır. Güneş etrafında dünya, elips şeklinde çok geniş bir yörünge üzerindeki hareketini de 365 1/4 günde, yani bir yılda tamamlar. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki ve güneş etrafındaki bu iki hareketi, iki önemli olaya sebep verir. Kendi ekseni etrafında dönmesi ile gece ve gündüz, güneşin etrafında dönmesi ile mevsimler meydana gelir. Dünyanın yüzeyi : Dünyanın yüzölçümü 509.200.000 kilometrekaredir. Bunun % 70 denizler 360.600.000 kilometrekare, % 39,u karalar ,148.600.000 kilometrekare dir. Kuzey kutup çevresinde karalarla çevrilmiş bir deniz, Güney Kutup çevresinde denizlerle kuşatılmış bir kara parçası vardır.

İsim Uzaklık Dönüşü
Ay 3,474.8 km 27 gün, 7 saat, 43.7 dakika
238,700 mi



http://tr.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCnya